Pochodzenie kawy: skąd pochodzi kawa

Pochodzenie kawy: skąd pochodzi kawa
Autor Elwira Kamińska
Elwira Kamińska24.12.2023 | 6 min.

Kawa pochodzenie sięga korzeni w głąb Afryki, gdzie już ponad 1000 lat temu ludzie odkryli właściwości ziaren tej wyjątkowej rośliny. Dzisiaj kawa jest jednym z najpopularniejszych napojów na świecie, pite codziennie przez miliony ludzi. Skąd się wzięła? Jaka jest jej historia i droga na nasze stoły? W tym artykule przyjrzymy się bliżej pochodzeniu kawy i temu, skąd tak naprawdę pochodzi to aromatyczne ziarenko.

Kluczowe wnioski:
  • Kawa pochodzi z Etiopii, gdzie pierwotnie rosła dziko
  • Na Półwyspie Arabskim po raz pierwszy zaczęto uprawiać kawę na większą skalę
  • Poprzez podboje tureckie kawa trafiła do Europy w XVI wieku
  • Dziś uprawia się ją masowo w wielu krajach, głównie Brazylii i Wietnamie
  • Najpopularniejsze gatunki to Arabica i Robusta, różniące się smakiem i zawartością kofeiny

Ojczyzna kawy - Etiopia

Historia kawy zaczyna się w Etiopii, gdzie pochodzenie kawy sięga aż IX wieku. To właśnie w tym afrykańskim kraju kawa rosła pierwotnie dziko, na zboczach gór w prowincji Kaffa.

Miejscowa ludność od dawna zbierała owoce krzewu kawowego i wykorzystywała je do produkcji napoju o pobudzających właściwościach. Nie była to jednak kawa w takiej postaci, jaką znamy dzisiaj.

Etiopczycy zazwyczaj żuwali surowe ziarna kawy, tworząc rodzaj napoju zwanego "qishr". Dopiero później zaczęto prażyć ziarna i zaparzać z nich gorzki napój.

Przez stulecia kawa pozostawała lokalnym afrykańskim zwyczajem, nieznanym reszcie świata. Jej światowa kariera rozpoczęła się wraz z rozprzestrzenianiem na Półwysep Arabski.

Znaczenie kawy w kulturze Etiopii

W Etiopii kawa odgrywa bardzo ważną rolę kulturową. Picie kawy to niezwykle popularny rytuał, ważny element codziennego życia i narzędzie budowania więzi społecznych.

Etiopczycy piją kawę kilka razy dziennie, najczęściej w gronie rodziny czy przyjaciół. Ceremonia parzenia i podawania kawy nazywana jest "bunną" i rządzi się ściśle określonymi zasadami.

Pierwsze uprawy kawy - Półwysep Arabski

Choć kawa wywodzi się z Etiopii, to jej prawdziwa globalna kariera zaczyna się wraz z dotarciem do Jemenu na Półwyspie Arabskim w XV lub XVI wieku.

Tamtejsi kupcy szybko docenili właściwości pobudzające kawy i zaczęli uprawiać sprowadzone z Afryki krzewy na większą skalę, zakładając pierwsze komercyjne farmy.

Kawa idealnie wpisywała się w kulturę tamtejszej ludności. Muzułmanie nie mogli pić alkoholu, więc aromatyczny, gorzki napój stał się dla nich atrakcyjną alternatywą.

Picie kawy szybko rozprzestrzeniło się w całym świecie arabskim i muzułmańskim, stając nieodłącznym elementem życia codziennego oraz ważnym towarem handlowym.

Z Jemenu kawa trafiła dalej do Egiptu, Turcji, Persji i Maghrebu. Jej popularność rosła lawinowo, tworząc podwaliny pod przyszły status jednego z najbardziej globalnych towarów.

XVI w. Kawa dociera do Imperium Osmańskiego
XVII w. Pierwsze europejskie kawiarnie w Wenecji i Anglii
1727 r. Pierwsze krzewy kawy z Jemenu zasadzone w Indiach

Rozpowszechnienie kawy po świecie

Kolejnym kluczowym momentem w historii było przeniesienie uprawy kawy do Nowego Świata, początkowo do Holenderskich Indii Wschodnich (dzisiejsza Indonezja), a następnie do Ameryki Środkowej i Południowej.

Uprawa kawy okazała się niezwykle opłacalna ekonomicznie. W drugiej połowie XIX w. Brazylia stała się największym na świecie producentem kawy, wyprzedzając dotychczas dominującą Indonezję.

Obecnie najwięcej kawy uprawia się w krajach Ameryki Łacińskiej (Brazylia, Kolumbia, Meksyk), Azji Południowo-Wschodniej (Wietnam, Indonezja) oraz Afryce (Etiopia, Uganda). Całkowita globalna produkcja szacowana jest na ok. 160 mln worków rocznie.

  • Najwięksi producenci kawy: Brazylia (ok. 35% światowej produkcji), Wietnam, Kolumbia
  • Liderzy w eksporcie: Brazylia, Wietnam, Kolumbia, Honduras

Dzisiaj skąd pochodzi kawa to kwestia nie tylko czysto geograficzna, ale też odmianowej. Najpopularniejsze na świecie są dwie odmiany: Arabica i Robusta.

Pochodzenie popularnych gatunków kawy

Pochodzenie kawy: skąd pochodzi kawa

Spośród wielu odmian dziko rosnących krzewów, na przestrzeni wieków zostały udomowione i skomercjalizowane dwie podstawowe odmiany kawy:

  • Arabica - ponad 60% światowej produkcji kawy
  • Robusta - około 40% światowej produkcji kawy

Arabica (Coffea arabica) pochodzi pierwotnie z górskich lasów Etiopii. Charakteryzuje się wyższą zawartością cukrów, mniejszą zawartością kofeiny oraz łagodniejszym, bardziej aromatycznym smakiem.

Natomiast Robusta (Coffea canephora) wywodzi się z zachodniej i środkowej Afryki. Odznacza się ostrzejszym, bardziej gorzkim smakiem i około dwukrotnie wyższą zawartością kofeiny.

Oprócz tych dwóch podstawowych znanych jest też ponad 80 innych, tzw. mniejszościowych gatunków, występujących lokalnie i regionalnie.

Metody uprawy kawowców na świecie

Uprawa kawy odbywa się zazwyczaj metodą plantacyjną (uprawa monokulturowa z użyciem nawozów i pestycydów) lub tradycyjną leśno-ogrodową.

Pierwszy model dominuje w Brazylii, Wietnamie i niektórych rejonach Afryki. Jest bardziej efektywny pod względem plonów i nakładów pracy, ale bardziej szkodliwy dla środowiska.

Drugi model, popularniejszy np. w Meksyku, Indiach czy Etiopii, w mniejszym stopniu degraduje naturę, ale generuje niższe plony przy tej samej ilości wysiłku rolniczego.

Istnieje też trzecia, środkowa droga, czyli zrównoważona uprawa kawy, najczęściej certyfikowana (np. Fairtrade czy Rainforest Alliance), pozwalająca godzić wydajność z troską o planetę.

Sposoby przetwarzania ziaren kawy

Po zbiorze najważniejszy etap to obróbka, czyli usunięcie miąższu i łupiny, pozostawiając samą pestkę, czyli ziarno kawy.

Kluczowe znaczenie ma prażenie, czyli obróbka termiczna ziaren, która nadaje im ostateczny aromat i smak. Stosowane są różne profile prażenia, od jasnego po ciemne.

Ostatnim etapem jest mielenie i zaparzanie kawy według jednej z wielu możliwych technik (ekspres, zaparzanie, turecka/arabska itd.)

To właśnie odpowiednie połączenie tych procesów: uprawa, zbiór, obróbka, prażenie i parzenie decyduje ostatecznie o jakości, a tym samym popularności danej odmiany kawy.

Podsumowanie

Historia kawy jest fascynującą opowieścią o tym, jak pewne afrykańskie ziarenko podbiło cały świat. Wszystko zaczęło się w Etiopii, gdzie ludzie od setek lat konsumowali owoce dzikiego krzewu kawowca. Z czasem nauczyli się je prażyć i parzyć, tworząc aromatyczny napój.

Kawa trafiła następnie na Półwysep Arabski, a później do Europy i obu Ameryk. Jej popularność rosła lawinowo, a wraz z rozwojem handlu i kolonializmu szerzyła się na wszystkie kontynenty. Dzisiaj trudno sobie wyobrazić świat bez tego pobudzającego napoju.

Uprawia się ją obecnie na masową skalę w Brazylii, Wietnamie, Kolumbii i wielu innych krajach. Natomiast jej ostateczny pochodzenie kawy wywodzi się z Czarnego Lądu - afrykańskiej Etiopii, gdzie do dzisiaj kawie przypisuje się mistyczne wręcz znaczenie.

Dwie główne odmiany wypijanej przez nas kawy, Arabica i Robusta, różnią się smakiem, aromatem i zawartością kofeiny. Połączenie uprawy, obróbki i prażenia decyduje o jej ostatecznym charakterze w filiżance.

Najczęściej zadawane pytania

Kawa wywodzi się z północno-wschodniej Afryki, a dokładnie z prowincji Kaffa w Etiopii, gdzie krzewy kawowca rosły pierwotnie dziko. Stamtąd rozprzestrzeniła się najpierw na Półwysep Arabski, a później do Europy i obu Ameryk.

Do największych światowych producentów kawy należą: Brazylia (ponad 1/3 całej produkcji), Wietnam, Kolumbia, Indonezja i Etiopia. Łącznie na świecie produkuje się ponad 160 milionów 60-kilogramowych worków kawy rocznie.

Arabica i Robusta to dwa główne gatunki uprawianej komercyjnie kawy. Różnią się zawartością kofeiny (Arabica - ok. 1%, Robusta - 2%), aromatem (Arabica bardziej wyrazisty) i smakiem (Arabica łagodniejsza).

Aby zaparzyć smaczną kawę, należy rozdrobnić palone ziarna bezpośrednio przed zaparzeniem (mielenie). Zaleca się stosunek ok. 7 g kawy na 100 ml wody o temperaturze 92-96°C. Czas parzenia to ok. 4 minuty.

Z jednej strony kofeina pobudza, poprawia koncentrację i metabolizm. Z drugiej może podnosić ciśnienie i bezsenność. Pita z umiarem (2-3 filiżanki dziennie), kawa wykazuje więcej zalet niż wad dla zdrowia.

5 Podobnych Artykułów:

  1. Herbata Pukka - ceny i rodzaje herbaty ziołowej
  2. Kawa irlandzka - przepis, historia, najlepsze Irish coffee
  3. Ile razy dziennie można pić yerba - zalecana dawka yerby
  4. Jak herbata na pobudzenie wpływa na organizm
  5. Ekspres do kawy profesjonalny do gastronomii online
tagTagi
shareUdostępnij
Autor Elwira Kamińska
Elwira Kamińska

Pasjonatka podróży i kawy. Na blogu opisuję zwiedzane kafejki w różnych zakątkach świata, lokalne tradycje parzenia kawy i ciekawe smaki. Dzielę się też wspomnieniami z wypraw do miejsc produkcji kawy.

Oceń artykuł
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
rating-fill
Ocena: 0.00 Liczba głosów: 0

Komentarze (0)

email
email